تغذیه مناسب برای رشد کودک شما، به ویژه در سال های اولیه رشد، ضروری می باشد. غذای مقوی در طول زندگی فرد یک امر حیاتی است، اما از زمان بارداری تا دو سالگی کودک تغذیه مناسب اهمیت بسیار بیشتری پیدا می کند، زیرا بارداری و سال های اولیه پس از تولد برای رشد مغز و سایر اندام های حیاتی کودک بسیار مهم است. داشتن یک رژیم غذایی متعادل و سرشار از مواد مغذی مانند ویتامین ها، کلسیم، آهن، چربی ها و کربوهیدرات ها برای اطمینان از رشد کلی کودک بسیار اهمیت دارد. این مقاله به سوء تغذیه در کودکان و نوزادن، علت ها، علائم، اثرات و چگونگی روش پیشگیری یا مقابله والدین با آن می‌پردازد. برای دریافت اطلاعات بیشتر به ادامه مقاله مراجعه فرمایید.

سوء تغذیه در کودکان و نوزادن چیست؟ 


سوء تغذیه شرایطی است که کودک شما مواد مغذی، مواد معدنی و کالری مورد نیاز را که به میزان کافی به رشد اندام های حیاتی کمک می کند، دریافت نمی کند. مواد مغذی برای کودک شما برای داشتن زندگی بدون بیماری و سالم اهمیت دارد. عدم تغذیه کافی می تواند منجر به چندین اختلال از نظر جسمی و رفتاری شود. سوء تغذیه و گرسنگی با یکدیگر یکسان نیستند، گرچه ممکن است این دو مقوله با هم مرتبط باشند. گرسنگی هنگام خالی بودن معده احساس می شود، در حالی که سوء تغذیه، کمبود مواد مغذی و کافی مورد نیاز است. کودکان دارای شرایط سوء تغذیه می توانند مستعد یکسری کمبودهایی بوده که منجر به توقف رشد و شکل گیری بیماری های مزمن گردد.

انواع سوء تغذیه در کودکان و نوزادن 


انواع سوء تغذیه در کودکان و نوزادن-

سوء تغذیه در کودکان و نوزادن در سطح جهانی باعث نگرانی های جدی شده است و هر ساله کودکان بیشتری قربانی سوء تغذیه می شوند. اثرات سوء تغذیه می تواند ویرانگر و گسترده بوده و باعث رشد کوتاه مدت، عقب ماندگی ذهنی، عفونت دستگاه گوارش، کم خونی و در انتها مرگ شود. سوء تغذیه در کودکان و نوزادن فقط به دلیل کمبود مواد مغذی ایجاد نمی شود، بلکه به دلیل مصرف بیش از حد همان رژیم غذایی همیشگی نیز ممکن است ایجاد شود و از این رو یک رژیم غذایی متعادل برای تغذیه و سلامت کودک بسیار مهم است.

سوء تغذیه به دلیل عدم دریافت کافی مواد مغذی ضروری ایجاد می شود و اشکال سوء تغذیه به چهار دسته تقسیم می شود.

کم وزنی 

همانطور که از نامش پیداست، این شرایطی است که کودک متناسب با سنش، از نظر وزن و قد رشد مناسبی نداشته و به دلیل داشتن ضعف یا از رشد بازماندن و یا هر دو، کم وزن باقی می ماند. این نوع سوء تغذیه در کودکان و نوزادن به عنوان سوء تغذیه عدم رشد نیز شناخته می شود. در حالی که در صورت بهبود نیازهای تغذیه ای کودک می توان کمبود وزن را اصلاح کرد، اصلاح کمبود قد دشوار خواهد بود.

توقف رشد

این مورد به عنوان سوء تغذیه مزمن در کودکان و نوزادن نیز شناخته می شود که وضعیت کوتاهی قبل از تولد کودک بوده که به دلیل ضعف سلامت مادر در دوران بارداری، منجر به رشد غیر طبیعی و نامتناسب در کودک می شود. توقف رشد در مدت زمان طولانی اتفاق می افتد و از این رو عواقب طولانی مدت خواهد داشت. دلایل اصلی عدم رشد کودک شیردهی ضعیف، تأمین ناکافی مواد مغذی به بدن و عفونت‌های ادامه دار است. توقف رشد کودک خطرناک است زیرا بعد از گذشت یک سن خاص، به عارضه‌ای برگشت ناپذیر تبدیل می شود. بنابراین، اطمینان از سلامتی کافی در دوران بارداری و مراقبت گسترده و ویژه از کودک پس از تولد، برای زنان باردار بسیار مهم می باشد.

کمبود ریز مغذی‌ها

کمبود ریزمغذی‌ها یا سوء تغذیه در کودکان و نوزادن به معنی کمبود ویتامین های اساسی مانند ویتامین A، B، C و D در بدن همراه با کمبود فولات، کلسیم، ید، روی و سلنیوم است. کمبود ریزمغذی‌ها به دلیل کمبود طولانی مدت این مواد مغذی در بدن ایجاد می شود. هر یک از این مواد مغذی به رشد و عملکرد اندام‌های حیاتی بدن کمک می کند و کمبود همین ماده می تواند منجر به رشد ضعیف و بیماری هایی مانند کم خونی، رشد ضعیف مغز، اختلال در عملکرد تیروئید، راشیتیسم، ضعف ایمنی، تخریب اعصاب، ضعف بینایی و رشد ضعیف استخوان ها گردد.

سوء تغذیه حاد و تضعیف کننده 

سوء تغذیه حاد یا تضعیف کننده، به وضعیت کاهش وزن ناگهانی و شدید گفته می شود و منجر به سه نوع سوء تغذیه بالینی می گردد:

  • کواشیورکور یا دیستروفی تغذیه‌ای: در این شرایط، کودک کم تغذیه به دلیل احتباس مایعات، در ران ها و پاها چاق به نظر می رسد. (بیماری ناشی از سوء‌تغذیه در کودکان که نشانه‌ی آن کم رشدی و بادکردگی شکم و غیره می باشد)
  • Marasmus یا ماراسموس یا بیماری تحلیل عضله: این نوع سوء تغذیه زمانی اتفاق می افتد که چربی و بافت بدن برای جبران کمبود مواد مغذی در بدن با سرعت شدیدی از بین می روند. این روند باعث کند شدن فعالیت سیستم ایمنی بدن و فرایندهای داخلی بدن (تحلیل جسمانی) می‌گردد.
  • Marasmic-Kwashiorkar: این نوع از سوء تغذیه ترکیبی از ماراسموس و کواشیورکور است. با تضعیف شدگی شدید و همچنین ادم (ورم) تشخیص داده می‌شود.

تشخیص صحیح سوء تغذیه در کودکان و نوزادن و شناسایی نوع سوء تغذیه برای انجام اقدامات لازم مهم است. همچنین به جلوگیری از اثرات طولانی مدت سوء تغذیه در کودکان و نوزادن کمک خواهد کرد.

دلایل سوء تغذیه در کودکان و نوزادن 


دلایل سوء تغذیه در کودکان و نوزادن

سوء تغذیه در کودکان و نوزادن می تواند به دلیل کمبود مواد مغذی ضروری یا در اثر مصرف بیش از حد یک رژیم غذایی مشابه ایجاد شود. داشتن یک رژیم غذایی متعادل برای حفظ سطح کافی مواد مغذی در بدن مهم می باشد. در زیر دلایلی ذکر شده است که می تواند منجر به سوء تغذیه در کودک شما گردد.

  • رژیم غذایی ضعیف: کمبود غذای کافی می تواند باعث کمبود مواد مغذی لازم در نتیجه سوء تغذیه کودک شود. رژیم غذایی حاوی مواد غذایی غیر قابل هضم و مضر می تواند باعث از دست دادن اشتها و به طبع منجر به سوء تغذیه گردد.
  • رژیم نامنظم: عدم مصرف غذا در زمان مناسب و در فواصل منظم منجر به سوء هاضمه و سوء تغذیه می‌شود.
  • اختلالات گوارشی: برخی از کودکان ممکن است دارای اختلالات گوارشی مانند بیماری کرون باشند که توانایی بدن در جذب مواد مغذی را حتی در صورت مصرف غذای سالم محدود می‌کند.
  • کمبود در شیردهی: شیردهی به نوزاد تازه متولد شده بسیار مهم می باشد. زیرا شیر مادر مواد مغذی مهمی را به کودک می دهد که پایه رشد کودک را تشکیل خواهد داد. کمبود شیر مادر می تواند کودک را در معرض سوء تغذیه قرار دهد.
  • بیماری ها: کودکان مبتلا به بیماری های مختلف مستعد سوء تغذیه می باشند و به مراقبت های ویژه و عادات غذایی تنظیم شده نیاز دارند.
  • عدم فعالیت بدنی: کمبود فعالیت بدنی کافی می تواند روند هضم را آهسته کرده که خود منجر به سوء تغذیه در کودک خواهد شد.

سایر دلایل سوء تغذیه در کودکان و نوزادن زیر پنج سال شامل زایمان زودرس، استفراغ بیش از حد یا اسهال، بیماری های قلبی از بدو تولد و سایر بیماری های طولانی مدت است.

علائم و نشانه‌های سوء تغذیه در کودکان و نوزادن 


علائم و نشانه های سوء تغذیه در کودکان و نوزادن

علائم و نشانه های سوء تغذیه در کودکان و نوزادن به نوع کمبود تغذیه ای کودک بستگی دارد. برخی از علائم و نشانه های سوء تغذیه در کودکان عبارتند از:

  • خستگی و کوفتگی
  • کج خلقی و زود رنجی
  • ضعف سیستم ایمنی در افزایش حساسیت به عفونت ها
  • پوست خشک و پوسته پوسته شده
  • رشد ضعیف و حتی متوقف شده
  • نفخ شکم
  • زمان بهبودی طولانی تر از زخم ها، عفونت ها و بیماری ها
  • کاهش توده عضلانی
  • رشد آهسته رفتاری و فکری
  • اختلال در عملکرد ذهنی و مشکلات گوارشی

تشخیص سوء تغذیه در کودکان و نوزادن 


تشخیص به موقع سوء تغذیه در کودکان به منظور جلوگیری از عواقب آینده آن بر زندگی بسیار مهم است. ابزار جهانی غربالگری سوء تغذیه (Malnutrition Universal Screening Tool (MUST))، ابزاری سریع برای غربالگری بوده و نشان می دهد که آیا فردی در معرض سوء تغذیه قرار دارد یا خیر و به تشخیص سوء تغذیه در افراد مسن کمک می کند. در مورد بچه ها، پزشک قد و وزن آنها را بررسی می کند و آنها را با وزن و قد ایده آل برای بچه های همان گروه سنی مقایسه می کند.

روش های تشخیصی برای تعیین سوء تغذیه در کودکان و نوزادان شامل موارد زیر است:

  • اندازه گیری قطر فوقانی بازو میانی: اگر محیط فوقانی بازو میانی زیر 110 میلی متر باشد، این نشانه واضحی از سوء تغذیه در کودک شما است.
  • آزمایش خون: آزمایش خون خاص مانند شمارش سلول های خونی، گلوکز خون، سطح پروتئین خون یا آلبومین و سایر آزمایشات معمول خون می تواند وضعیت سوء تغذیه در کودکان را مشخص کند.
  • سایر آزمایشات: پزشکان همچنین آزمایش های دیگری مانند آزمایش عملکرد تیروئید، آزمایشاتی را برای تعیین سطح کلسیم، روی و ویتامین ها و غیره تجویز می‌کنند زیرا به تعیین وضعیت سوء تغذیه در کودکان کمک خواهد کرد.

اثرات سوء تغذیه در کودکان و نوزادن 


در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع، سوء تغذیه می تواند اثرات طولانی مدت و مخربی بر روی کودکان بگذارد. عواقب سوء تغذیه در دوران کودکی به شرح زیر است:

  • از رشد افتادگی: از رشد افتادگی یکی از اثرات طولانی مدت سوء تغذیه در کودکان و نوزادن است. سوء تغذیه می تواند توانایی رشد طبیعی کودک را محدود کرده و قد و وزن کودک را نیز محدود سازد. رشد کوتاه مدت می تواند دائمی و برگشت ناپذیر باشد.
  • Marasmus یا ماراسموس: این عامل یک کمبود شدید انرژی پروتئینی است که می تواند منجر به سوء تغذیه گردد. ماراسموس به کمبود انرژی نیز معروف بوده و با کاهش شدید وزن، پوست نازک و آسیب پذیر، ریزش مو و دوره های بی علاقگی و خستگی تشخیص داده می شود.
  • کواشیورکور یا دیستروفی تغذیه‌ای: که این عامل نیز نتیجه کمبود شدید انرژی و پروتئین می باشد.
  • بثورات (ضایعات پوستی)، احتباس آب، شکنندگی و انعطاف ناپذیری مو و نفخ شکم از علائم این بیماری است. در صورت عدم درمان، این وضعیت می تواند منجر به کما و در انتها مرگ شود.

سوء تغذیه در کودکان و نوزادن همچنین می تواند به شرایطی مانند کم خونی، ضعف استخوان ها، ضعف سیستم ایمنی بدن، اسکوربوت (بیماری ناشی از کمبود ویتامین ث) یا نارسایی اندام ها، بسته به کمبود ماده مغذی، منتهی گردد.

درمان سوء تغذیه در کودکان و نوزادن 


برای درمان سوء تغذیه در کودکان، مهم است که ابتدا علت اصلی آن را شناسایی کنید. هنگامی که علت اصلی آن مشخص شد، پزشک تغییرات خاصی را در برنامه رژیم غذایی شامل مکمل ها و مقادیر صحیح مواد غذایی برای اصلاح تغذیه کمتر از حد نرمال یا تغذیه بیش از حد نرمال پیشنهاد می کند. در صورت اقدام به موقع، بسیاری از عوارض سوء تغذیه قابل اصلاح و برگشت پذیر می باشند. در ادامه چند روش برای درمان سوء تغذیه در کودکان و نوزادن آورده شده است.

درمان‌های خانگی 

در طی مراحل اولیه سوء تغذیه، مراقبت و مصرف مناسب یک رژیم غذایی متعادل و غنی از مواد مغذی در خانه به کودک شما کمک می کند تا از این بیماری بهبود یابد. برخی از درمان های خانگی برای بهبودی از سوء تغذیه عبارتند از:

  • مصرف غذای مقوی در فواصل منظم.
  • اطمینان از یک رژیم غذایی متعادل برای کودک خود.
  • پیروی از برنامه غذایی پیشنهاد شده توسط پزشک متخصص.
  • نوشیدن روزانه بیش از 1.5 لیتر آب.

مصرف دارو 

بسته به شدت و علت سوء تغذیه، پزشک اقدامات لازم را برای بهبودی از این عارضه پیشنهاد خواهد کرد. بعضی از این موارد ذکر شده است:

  • داروها و مکمل های غذایی برای کودک.
  • استفاده از لوله های تغذیه برای کودکانی که قادر به خوردن غذا به تنهایی نیستند.
  • مراقبت شدید و نظارت مداوم در مورد بچه هایی که دچار سوء تغذیه شدید می‌باشند.

چگونه از سوء تغذیه در کودکان و نوزادن جلوگیری کنیم 


مهم ترین دلیل اصلی سوء تغذیه در کودکان و نوزادن، عدم مصرف کافی مواد مغذی و کمبود ورزش و تحرک است. برای جلوگیری از سوء تغذیه در کودکان و نوزادن، والدین باید حواسشان به موارد زیر باشد:

  • اطمینان حاصل کرده که نوزادان به اندازه کافی شیر مادر دریافت می‌کنند.
  • هرگونه مشکل شیردهی باید بلافاصله درمان شود، یا وعده های غذایی کودک باید با شیر خشک جبران گردد.
  • اطمینان حاصل کرده که کودک از طریق دریافت غذای سالم و مکمل های غذایی، تعادل مناسب مواد مغذی را دریافت می‌کند.
  • اطمینان حاصل کرده که کودک از نظر جسمی فعال بوده و تحرک داشته باشد.

برای اطمینان از سلامتی فرزندتان، باید مواد مغذی قابل توجهی را در رژیم غذایی او بگنجانید. برای آگاهی از این مواد مغذی و چگونگی جلوگیری از سوء تغذیه در کودک یا نوزاد خود، موارد زیر را دنبال کنید.

مواد مغذی قابل توجهی که برای جلوگیری از سوء تغذیه در کودکان و نوزادن مورد نیاز است


رژیم غذایی کودک شما باید حاوی مواد مغذی زیر برای جلوگیری از سوء تغذیه او باشد:

  • کربوهیدرات ها
  • پروتئین
  • آهن
  • ویتامین ها
  • چربی ها
  • کلسیم

غذاهایی که می‌توانند از سوء تغذیه در کودکان و نوزادن جلوگیری کنند 


غذاهایی که می توانند از سوء تغذیه در کودکان و نوزادن جلوگیری کنند

  • میوه ها و سبزیجات
  • لبنیات مانند شیر، پنیر و ماست
  • برنج، سیب زمینی، غلات و سایر مواد غذایی حاوی نشاسته
  • گوشت، ماهی، تخم مرغ، لوبیا و غذاهای غنی از پروتئین
  • چربی ها – روغن ها، مغزها، دانه ها

اکنون می دانید که برای جلوگیری از سوء تغذیه در کودک یا نوزاد خود، چه غذاهایی را باید در رژیم غذایی فرزندتان بگنجانید. همچنین بیایید نگاهی به نیازهای روزانه تغذیه ای بیندازیم تا اطمینان حاصل کنیم که کودک شما هر روز مقدار مناسب مواد مغذی را دریافت می‌کند.

نیازهای تغذیه ای روزانه کودکان و نوزادان 


در زیر نیازهای غذایی روزانه کودکان آمده است:

  • هر روز دو وعده میوه و سبزیجات.
  • چهار وعده غذای شامل غلات کامل مانند گندم سیاه، نان قهوه ای یا نان چند غله ای.
  • سه وعده از یک لیوان کامل شیر. پنیر، پودینگ، کشک نیز می تواند برخی از گزینه های دیگر باشد.
  • دو وعده غذای غنی از پروتئین مانند تخم مرغ، ماهی و عدس.
  • مکمل های روزانه، ویتامین ها و مواد معدنی طبق تجویز پزشک متخصص.

آیا بد غذایی می تواند باعث سوء تغذیه در کودک یا نوزاد شما گردد؟ 


اینکه احتمال دارد افراد بد غذا یا وسواسی با سوء تغذیه روبرو شوند، چیزی جز حرفی بی اساس نیست. گرچه بد غذایی کودک از روی شیطنت می تواند نگران کننده باشد، اما کودکان معمولاً مواد مغذی کافی را حتی اگر بد غذا باشند و علاقه خاصی به دنبال رژیم غذایی خود نداشته باشند، دریافت خواهند کرد. کودک شما، به شرطی که گروه خاصی از مواد غذایی را به طور کامل کنار نگذارد، مواد مغذی کافی را دریافت می کند. والدین باید از ترکیب مناسب غذاهای سالم اطمینان حاصل کرده و مصرف غذاهای ناسالم و فست فود ها را برای کودکان خود محدود کنند.

سوء تغذیه در کودکان را می توان با پیروی از برنامه های غذایی ساده و اطمینان از برنامه ریزی و نظارت بر عادات غذایی کودک توسط والدین، محدود کرد. در صورت ابتلای کودک به سوء تغذیه، یافتن علت اصلی و انجام اقدامات درمانی فوری برای جلوگیری از وارد شدن آسیب های طولانی مدت و جبران ناپذیر به کودک مهم خواهد بود.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست
Call Now Buttonتماس و مشاوره