زمانی که کودکان لبخند میزنند بسیار زیبا میشوند و این زیبایی زمانی که دندان کوچکی در دهان آنها شروع به رشد میکند بیشتر هم میشود. هنگامی که اولین دندان نوزاد شروع به خارج شدن از لثه میکند، به این فرایند به اصطلاح دندان درآوردن گفته میشود. با این حال، این فرایند برای کودک بدون درد نیست.
دندان درآوردن معمولاً حدود چهار تا هشت ماهگی با دندانهای جلویی پایین شروع میشود و تا ۳۰ و ۳۶ ماهگی که آخرین دندانهای آسیابی ظاهر میشوند ادامه مییابد. در طول دوره دندان درآوردن علائمی وجود دارد که شامل تحریک پذیری، مختل شدن خواب، تورم یا التهاب لثهها، از دست دادن اشتها، بثورات جلدی در اطراف دهان، بالا رفتن خفیف دمای بدن، اسهال، گاز گرفتن و مالیدن لثه و حتی مالش گوش است. هنگامی که شما نشانههای درست را میدانید، میتوانید آمادگی لازم برای رسیدگی به این موارد را در آینده داشته باشید.
علائم و نشانههای دندان درآوردن در نوزادان
موارد زیر از علائم دندان در آوردن در نوزادان میباشد:
افزایش گاز گرفتن
با شروع پیدایش اولین دندان از لثه، فشار وارد شده میتواند سطح لثه را تحریک کند. به منظور مقابله با آن، نوزادان ممکن است شروع به گاز گرفتن اسباب بازیهای مورد علاقه خود کنند و یا سعی کنند انگشتان خودشان را با گاز گرفتن آنها بجوند.
کاهش اشتها
روند دندان درآوردن دردناک است و ممکن است باعث ناراحتی نوزادان شود. تنها چیزی که میتوانند به آن فکر کنند تسکین درد است و کودک با امتناع کردن از خوردن و یا نوشیدن هر چیزی سعی میکند به این درد پایان دهد.
افزایش آب از دهان
این یکی از نشانههای آشکار در مرحله دندان درآوردن کودک است. ریختن بزاق دهان کودک در این مرحله افزایش پیدا میکند. این امر ممکن است منجر به اسهال کودک شما شود. مدفوع کودک در پوشک میتواند منجر به بثورات پوست او بشود و درد کودک دو چندان شود پس به طور مرتب پوشک او را عوض کنید و اگر در مدفوع چرک مشاهده کردید، به پزشک مراجعه کنید.
بثورات دهان
یکی دیگر از اثرات دندان درآوردن این است که اطراف دهان به طور مداوم مرطوب باقی میماند. شروع به تحریک پوست نرم در این ناحیه میکند و در نتیجه بثورات جلدی روی پوست شکل میگیرند. این بثورات اطراف دهان، بر روی چانه، و حتی نواحی گردن یا قفسه سینه هستند هر کجا که بزاق دهان آنجا بریزد این بثورات شکل میگیرند. البته پاک کردن زیاد هم میتواند باعث تشدید این موضوع شود و بسیار مهم است که با استفاده از دستمال نرم مخصوص کودک این نواحی را خشک نگه دارید.
افزایش مکیدن
بچهها به هر صورتی که شده میخواهند هر کاری را امتحان کنند تا فشار زیادی که روی لثهها احساس میکنند را کاهش بدهند، گاهی با مکیدن هر چیزی که پیدا میکنند نیز میخواهند این درد را تسکین دهند. فقط مطمئن شوید که هر چیزی که نوزاد در دهان قرار میدهد تمیز و بهداشتی است.
کشیدن گوش
گوش، بینی و گلو همگی به یکدیگر متصل هستند. هنگامی که دندان درآوردن شروع میشود، دردی که نوزادان در لثه احساس میکنند گاهی اوقات میتواند احساسهای عجیب و غریبی در گوش آنها ایجاد کند. در زمانهایی که کشیدن گوش به طور موقت درد را کاهش میدهد ممکن است نوزاد به آن عادت کند در نتیجه از آن به بعد به صورت مداوم گوشهایش را میکشد.
کمبود خواب
تمام فشاری که بر لثههای کودک وارد میشود و دردی که نوزاد در دهان احساس میکند خوابیدن او را دچار مشکل میکند چون چرتی که وسط روز میزند یا خواب شبانهاش مدام قطع میشود و نوزاد مدام بیقرار و ناراضی است که چرا نمیتواند بخوابد.
تحریک پذیر و ناراحت
هنگامی که نوزاد برای کاهش درد هر کاری میکند و نمیفهمد که چرا این اتفاق برایش افتاده است، شروع به بدخلقی میکند و بدون هیچ دلیلی گریه میکند. کوچکترین چیزها میتوانند نوزادان را تحریک کنند و حتی ممکن است اسباب بازیها را به اطراف پرتاب کنند. در این هنگام او را نوازش کنید و کاری کنید که احساس دوست داشتنی بودن کند و آرام بگیرد.
تب ناشی از دندان درآوردن
وقتی صحبت از علائم دندان درآوردن نوزاد میشود، تب یکی از مواردی است که بلافاصله توسط والدین مورد توجه قرار میگیرد. اصلا به تب واقعی شبیه نیست و بدن فقط کمی گرم است. برای اطمینان از دمای بدن کودک در حد ایمنی از دماسنج استفاده کنید. اگر دما بیش از ۳۹ یا ۴۰ درجه باشد یا تب برای مدت طولانی باقی بماند، علت آن میتواند بیماری یا عفونت باشد و بهتر است بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید.
آگاهی
علائم مختلف دندان درآوردن کودک در ۳ ماهگی میتواند به شما نشان دهد که چه چیزی در آینده برای کودک پیش خواهد آمد. اکنون کودک شما کشف میکند که دندان دارد و میخواهد چیزهای جدیدتری را بجود و امتحان کند. مسیری که به سمت آن میرود همراه با کمی درد و پر از پیچیدگی است. با کمی اقدامات احتیاطی و درگیر نگه داشتن کودک برای از بین بردن درد، این روزهای دندان درآوردن به سرعت پشت سر قرار میگیرند.
دندان درآوردن تاخیری چیست؟
هنگامی که چند دندان اول که به نام دندان نوزادی، یا دندان شیری، ظاهر میشوند، اصطلاحا میگویند که کودک شما دندان درآورده است. این کار معمولاً زمانی شروع میشود که کودک شما حدود شش ماه دارد. البته غیر معمول نیست که اولین دندان نوزاد حتی پس از اولین سال تولدش ظاهر شود. اما برخی از کودکان دیر دندان درمیآورند؛ چنین بچههایی ممکن است اولین دندان خود را حتی پس از ۱۵ ماهگی دربیاورند که به دندان درآوردن تاخیری معروف است.
برخی از کودکان فقط دیر به بلوغ میرسند به همین دلیل دندان درآوردن در آنها نیز به تأخیر میافتد. به غیر از آن، در اینجا چند دلیل دیگر برای دندان درآوردن دیرهنگام در نوزادان آورده شده است:
عوامل ارثی
اگر دندان درآوردن در این خانواده با تاخیر بوده است، تعجب آور نیست که فرزند شما نیز از این روش پیروی کند. هم خانواده و هم همسر شما میتوانند مسئول تاخیر در ظاهر شدن دندان اول کودک شما باشند. از والدین یا اقوام خود بپرسید که آیا شما یا آنها با این مسئله مشابه روبرو بودهاید و اگر بله، این یکی از دلایلی است که کودک شما هنوز دندان درنیاورده است.
تغذیه ضعیف
اگر کودک شما به اندازه کافی شیر مادر نمیخورد، یا اگر شیر خشک با فرمولی مصرف میکند که به اندازه کافی مغذی نیست و تمام نیازهایش برآورده نمیشود، آنگاه منجر به تاخیر دندان درآوردن میشود. شیر مادر حاوی کلسیم است و کودک شما برای رشد و تکامل دندانها و استخوانهایش به آن نیاز دارد. تغذیه سالم برای کودک معمولا حاوی مواد مغذی مانند کلسیم، فسفر، و ویتامینهای “آ”، “د”،”سی” است، که به رشد و ترمیم استخوانها و بافتها، ایمنی، و رشد کلی فرزند شما کمک میکند. کلسیم به ویژه برای دندانهای قوی و سالم مهم است. اما اگر فرمول شیر خشکی که استفاده میکنید تمام این مواد مغذی را ندارد یا اگر کودک شما به اندازه کافی از آن مصرف نمیکند، آنگاه میتواند منجر به دندانهای تاخیری شود.
کم کاری تیروئید یا تیروئید کم کار
کم کاری تیروئید وضعیتی است که در آن غده تیروئید مقادیر کافی هورمون تیروئید برای بدن تولید نمیکند تا به طور معمولی عمل کند. کم کاری تیروئید معمولاً بر ضربان قلب، سوخت و ساز بدن و دمای بدن تأثیر میگذارد. اگر کودک شما تیروئید کم کاری داشته باشد، پس به احتمال زیاد موارد متعددی مانند راه رفتن، دندان درآوردن و حتی صحبت کردن او با تاخیر مواجه خواهد شد.
کم کاری تیروئید به کاهش ترشح یک یا چند هورمون از هشت هورمونی منجر میشود که توسط غده هیپوفیز تولید میشوند. همچنین میتواند منجر به چندین بیماری و شرایط مرتبط با کمبود هورمون مانند چاقی، کلسترول بالا و مانند آن شود.
دلایل دیگر
دندان درآوردن تاخیری همچنین میتواند بخشی از شرایط یا اختلالات پزشکی خاصی مانند سندرم داون باشد. همچنین میتواند به دلیل انسداد فیزیکی در لثهها یا استخوان فک باشد که اجازه بیرون آمدن دندان را نمیدهد.
چگونه میتوانم به نوزادم که در حال دندان درآوردن است کمک کنم که احساس بهتری داشته باشد؟
راههای متعددی وجود دارد که میتوانید از طریق آن کودک خود را تسکین دهید، و ناراحتی دندان درآوردن را کاهش دهید. اجازه دهید ما شما را در این زمینه راهنمایی کنیم:
- انگشت تمیز خود را در امتداد لثههای کودک بمالید. این کار به تسکین درد کمک خواهد کرد.
- برای مالیدن لثه کودک از دستمال سرد استفاده کنید. حتی میتوانید از یک حلقه دندان گیری سرد یا قاشق سرد برای تسکین لثهها استفاده کنید. مطمئن شوید که چیزی که شما استفاده میکنید یخ زده است.
- اگر کودک شما احساس درد کرد و در حال حاضر میتواند مواد جامد بخورد، میتوانید به او چیزی مثل یک دندان گیر سرد و تمیز که قبلا در یخچال قرارداده اید بدهید تا آن را بجود.
- ریختن بزاق دهان کودک میتواند باعث ایجاد بثورات پوستی و سوزش شود. حتما با یک پارچه تمیز و نرم بزاق دهان او را تمیز کنید با این کار از تحریک پوست جلوگیری خواهید کرد.
تسکین درد دندان برای نوزادان
میتوانید از برخی داروهای بدون نسخه پزشک برای تسکین درد دندان کودک خود استفاده کنید. استامینوفن، ایبوپروفن یا ادویل میتوانند به کودک شما در مقابله با درد کمک کنند، داروی موترین نیز به کاهش درد دندان کودکان کمک میکند. خیلی خوب است اگر همیشه قبل از خرید این داروها با پزشک خود مشورت کنید. همچنین, درمانهای خانگی متعددی برای دندان درآوردن نوزادان هست که میتواند استرس این مرحله از زندگی کودک را برطرف کند:
- رژیم غذایی به کودکتان بدهید که باعث التهاب نمیشود. طیف گستردهای از میوهها و سبزیجات تازه ایده خوبی است.
- اطمینان حاصل کنید که او به اندازه کافی استراحت میکند. نوزادی که سالم غذا میخورد و خوب میخوابد، برای رسیدگی به مرحله دشوار دندان درآوردن مجهزتر است.
- مطمئن شوید که سیستم ایمنی بدن کودک شما قوی است. شما میتوانید پس از صحبت کردن با متخصص کودکان یک مکمل ویتامین “دی” به رژیم غذایی کودک اضافه کنید.
- شیردهی خود را ادامه دهید، چون این مورد خیلی به کودک شما کمک میکند!
- برای کمک به تسکین لثهها، از پارچه یا دندان گیر سرد و تمیز استفاده کنید تا کودک به آنها گاز بزند.
- شما حتی میتوانید از اسباب بازی جامد طبیعی چوبی برای کاهش درد کودک استفاده کنید.
چگونه به مراقبت از دندان کودکم کمک کنم
مراقبت از دندان را حتی قبل از دندان درآوردن شروع کنید و آن را بخشی از برنامه معمول کودک خود قرار دهید. از یک دستمال مرطوب یا یک قطعه گاز برای تمیز کردن لثه کودک دو بار در روز، به ویژه پس از تغذیه و قبل از خواباندن او استفاده کنید. با بیرون آمدن اولین دندان، میتوانید یک برس نرم با سر و دسته کوچک بخرید که به راحتی درون دهان کودک شما قرار گیرد و دندانهای او را مسواک بزنید. بهتر است وقتی کودک شما ۱ ساله شد به دندانپزشک مراجعه کنید.
دندان درآوردن یک مرحله مهم رشد برای کودک شما است که باید با صبر و حوصله ناراحتی کودک خود را برطرف کنید و مطمئناً با انجام این کارها این مرحله برای هر دوی شما آسان خواهد بود.
