ریسه رفتن در کودکان حالتی است که در آن کودک در اثر درد، ترس و یا ناراحتی گریه کرده و سپس دچار رنگپریدگی شده و یا این که صورت او به رنگ آبی در میآید و در نهایت از هوش میرود. هر دوره ریسه رفتن در کودکان معمولاً بیش از یک دقیقه طول نمیکشد و بر طبق آمار ممکن است در حدود ۵ درصد از کودکان دچار این حالت شوند. این حالت در کودکان سالم بین ۶ ماه تا ۴ سال بروز میکند.
ریسه رفتن کودکان باعث میشود که والدین نگران نحوه تنفس کودک خود شوند. بسیاری از والدین به طور منظم در طول شب کودک خود را مورد ارزیابی قرار میدهند. ریسه رفتن در کودکان میتواند باعث بروز اضطراب زیادی شود. البته این حالت شایع میباشد و معمولاً نیازی به نگرانی ندارد.
دلایل ریسه رفتن در کودکان
ریسه رفتن در کودکان پس از خشم، ترس یا درد بروز کرده و باعث میشود تا کودک با بی تابی شدیدی گریه کند. در برخی از کودکان این حالت به ندرت ایجاد شده در حالی که در برخی دیگر از کودکان ممکن است به طور روزانه و به دفعات بیشتری بروز کند. به نظر میرسد که سابقه ریسه رفتن در افراد خانواده کودک نیز در بروز این حالت نقش داشته باشد. در صورت وجود این عارضه در یکی از افراد خانواده در کودکی، احتمال بروز آن در کودک بیشتر میباشد.
در برخی از موارد ریسه رفتن در کودکان به کمخونی و فقر آهن مرتبط است. این حالت سبب کاهش گلبولهای قرمز خون شده و منجر به خستگی، تنگی نفس و تپش قلب میشود. در صورتی که ریسه رفتن پس از گریه یا ناراحتی شدید بروز نکند، به احتمال زیاد ناشی از کمبود آهن میباشد.
ریسه رفتن در کودکان معمولاً بین سنین ۶ تا ۱۸ ماهگی آغاز شده و در سن ۴ تا ۵ سالگی رفع خواهد شد. البته در برخی از کودکان، این حالت زودتر بروز کرده و یا در دوران بزرگسالی نیز ادامه پیدا میکند. ریسه رفتن غیر ارادی میباشد، بنابراین کودک قادر به کنترل آن نمیباشد. اگر چه مشاهده ریسه رفتن در کودک ناخوشایند است، این حالت بیخطر است و به طور کامل رفع خواهد شد. از هر ۲۰ کودک، یک نفر دچار ریسه رفتن شده و این حالت در دختران و پسران به یک میزان ایجاد میشود.
علائم ریسه رفتن در کودکان
ریسه رفتن در کودکان به دو حالت ایجاد میشود:
- سالید: در این حالت کودک دچار رنگپریدگی شدید میشود.
- سیانوتیک: در این حالت رگ پوست کودک (خصوصاً دور لبها) به رنگ آبی در میآید.
امکان دارد کودک احساساتی و عصبی شود و والدین قادر به آرام کردن او نباشند. سپس کودک شروع به نفس نفس زدن میکند. در این حالت تعداد تنفس به میزان غیر طبیعی افزایش پیدا میکند. در این مرحله، امکان دارد رنگ پوست لب و دیگر قسمتهای بدن در اثر عدم اکسیژنرسانی کافی کبود بشود.
در برخی از موارد، کودک در این مرحله هوشیاری خود را از دست میدهد و بدنش ممکن است سفت شده و یا دچار لرزش شود. این حالت برای والدین بسیار نگرانکننده میباشد ولی این موارد بدون بروز اثرات منفی به سرعت رفع میشوند. معمولاً عدم هوشیاری ناشی از ریسه رفتن در کودکان کمتر از یک دقیقه طول میکشد و پس از مدت زمان کمی بهبود پیدا میکند.
تشخیص ریسه رفتن در کودکان
با وجود این که ریسه رفتن مشابه تشنج به نظر میرسد، بر روی نواری مغزی علائم تشنج مشاهده نمیشود. بنابراین کودک نیازی به مصرف داروهای درمان تشنج ندارد.
در صورتی که دورههای ریسه رفتن در کودکان تنها یک دقیقه طول بکشد، به احیای قلبی ریوی نیازی نمیباشد. در برخی از موارد که کودک پس از ۳ دقیقه نفس نکشد، انجام احیای قلبی ریوی الزامی است.
در صورت بروز ریسه رفتن در کودک برای اولین بار، بایستی به پزشک مراجعه شود. پزشک جهت تشخیص هر گونه عارضه مؤثر در بروز ریسه رفتن، وضعیت جسمانی کودک را به طور کامل ارزیابی میکند. امکان دارد پزشک جهت بررسی ضربان نامنظم قلب از نوار قلب استفاده کند. در صورت وجود احتمال ریسه رفتن ناشی از کمبود آهن، بایستی از آزمایش خون استفاده شود.
درمان ریسه رفتن در کودکان
والدین تمایل دارند که در زمان ریسه رفتن، کودک را بغل کرده و در حالت عمودی قرار دهند. البته نگه داشتن کودک در این وضعیت میتواند سبب افزایش زمان ریسه رفتن شود. نگه داشتن سر به سمت پایین سبب بهبود جریان خون به سمت مغز میشود.
چنانچه کمبود آهن سبب ریسه رفتن کودک شده باشد، پزشک مصرف مکمل آهن را برای کودک توصیه میکند. در غیر این صورت درمان ریسه رفتن در کودکان معمولاً فقط شامل آموزش به والدین در این زمینه میباشد.
جلوگیری از بروز ریسه رفتن در کودکان
ریسه رفتن در کودکان میتواند باعث ایجاد استرس زیادی برای والدین شود. بایستی توجه شود که این حالت بیخطر است و تا زمانی که کودک این مرحله از زندگی خود را پشت سر بگذارد، از روشهای سودمندی برای کمک به کودک میتوان استفاده کرد.
بهتر است والدین پیش از بروز ریسه رفتن در کودک، از ایجاد این حالت جلوگیری کنند. به این منظور والدین بایستی از عوامل مؤثر در بروز ریسه رفتن در کودک آگاه باشند. ریسه رفتن در اثر ناراحتی بیش از حد در کودک بروز میکند؛ به همین دلیل والدین باید از ایجاد حس درد، خشم یا ناراحتی در کودک جلوگیری کنند.
- استراحت کافی برای کودک بسیار ضروری است. کودکان در صورت بهرهمندی از خواب کافی بهتر میتوانند با احساسات منفی مقابله کنند و بنابراین احتمال ریسه رفتن در آنها کاهش پیدا میکند. به این منظور والدین باید یک برنامه خواب مناسب برای کودک تنظیم کنند.
- گرسنگی و کاهش سطح قند خون میتواند سبب بروز بدخلقی و ایجاد احساس ناراحتی در کودک شود. والدین باید برنامه منظمی در ارتباط با وعدههای اصلی و میانوعدههای کودک تهیه و تنظیم کرده تا کودک در طول روز احساس گرسنگی نکند.
- آشنایی با ویژگیهای رفتاری کودک تأثیر به سزایی در نحوه مقابله والدین با ریسه رفتن در کودکان دارد. والدین باید با روشهای مؤثر آرامسازی کودک در زمان ناراحتی آشنا باشند تا این ناراحتی بعداً منجر به ریسه رفتن در کودک نشود. برای مثال والدین میتوانند در چنین مواردی اسباببازی مورد علاقه کودک را در دسترس قرار دهند. درصورتی که هیچ وسیلهای جهت آرامسازی کودک در دسترس نباشد، والدین بایستی به یاد داشته باشند که در آغوش گرفتن شاید تمام آن چیزی باشد که کودک جهت آرامش به آن نیاز داشته باشد.
